Moskova, ABD’nin arabuluculuğuyla sağlanan üç günlük ateşkesin ardından Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin de yakında yeniden başlamasını bekliyor.

Müzakerelerden sorumlu Kremlin temsilcisi Yuri Uşakov, Rus devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ABD adına müzakere eden Özel Temsilci Steve Witkoff ve ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın “yakın bir zamanda” görüşmeler için tekrar Moskova’ya geleceğini dile getirirken, bununla ilgili somut bir tarih vermedi.

Uşakov, Moskova ile Kiev arasında Pazartesi günü sona erecek üç günlük ateşkesin ABD tarafıyla 48 saat süren ve “kolay olmayan” telefon görüşmelerinin ardından sağlandığını hatırlattı. Witkoff ve Kushner, daha önce de savaşan taraflar arasında birçok kez müzakerelere aracılık etmiş, ancak bu müzakerelerde bir ilerleme kaydedilememişti.

Rusya’nın müzakerelerden sorumlu temsilcisi Yuri Uşakov, Ukrayna’nın “er ya da geç Donbas’tan çekilmeyi kabul edeceğini” öne sürdüFotoğraf: Alexander Zemlianichenko/REUTERS

ABD’li arabulucuların şu an Ortadoğu’daki savaşla meşgul olduğunu ifade eden Uşakov, bir kez daha Rusya’nın, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Donbas’tan çekilmesi halinde savaşı sona erdirmeye hazır olduğunu vurgulayarak “Ukrayna’da bunu yapmaları gerektiğini biliyorlar ve er ya da geç zaten yapacaklar” dedi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Moskova’nın bu şartını bugüne dek kategorik olarak reddetti. Donetsk bölgesinde yer alan ve Kiev açısından stratejik öneme sahip Kramatorsk ve Slovyansk şehirlerine Rus birlikleri uzun süredir giremiyor. Zelenskiy de, Kremlin’in bu şehirlerin Rusya’ya teslim edilmesi talebine karşı çıkıyor.

Ateşkes ihlalleriyle ilgili raporlar

Trump’ın Cuma günü duyurduğu üç günlük ateşkesin ardından savaşan taraflar Pazar günü de birçok ihlal olduğunu bildirdi. Ancak gözlemciler, genel durumun ateşkes öncesine oranla belirgin şekilde daha sakin olduğunu vurguluyor. Özellikle normalde görülen, iç bölgelerdeki enerji tesislerine yönelik saldırılar iki gündür gerçekleşmedi.

Ukrayna Savaşı’nda İHA’lar çok önemli rol oynuyorFotoğraf: Ashley Chan/ZUMA/IMAGO

Rusya Savunma Bakanlığı Pazar günü, şu ana kadar ateşkesin 16 binden fazla kez ihlal edildiğini iddia etti. Bunlar arasında tek tek atılan ateşler de sayılıyor. Ayrıca 57 Ukrayna insansız hava aracının düşürüldüğü de ifade edildi. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı ise Rus tarafından 150’den fazla saldırı yapıldığını açıkladı. Kiev hava kuvvetleri, düşürülen 27 Rus insansız hava aracı saldırısı tespit ettiklerini bildirdi.

Ukrayna’nın doğusundaki Harkov’da yetkililere göre bir insansız hava aracı bir konut bloğuna isabet etti. Aralarında iki çocuğun da bulunduğu beş kişinin bu saldırıda yaralandığı belirtildi.

dpa / ET,SÖ

Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile ABD Başkanı Donald Trump arasında son günlerde tırmanan gerilim, ABD’nin Almanya’daki askeri varlığını yeniden gündeme taşıdı.

Başbakan Merz, geçen hafta Başkan Trump’ı “Amerikalıların İran savaşında belli bir stratejisi olmadığını” söyleyerek eleştirmiş ve Amerikalıları kastederek “Tüm bir ulus, Tahran tarafından aşağılanıyor” diye konuşmuştu.

Donald Trump da “Merz ne konuştuğunu hiç bilmiyor” diyerek öfkesini dile getirmişti.

Bu atışmanın ardından Trump Almanya’daki ABD’nin askeri varlığını azaltma tehdidinde bulundu. ABD’nin artık Savaş Bakanı olarak adlandırıldığı Savunma Bakanı Pete Hegseth de Almanya’dan 5 bin askerini çekeceklerini söyledi. Pentagon sözcüsü Sean Parnell ise “Çekilmenin önümüzdeki altı ila 12 ay içinde tamamlanmasını öngörüyoruz” diyerek planı somutlaştırdı.

ABD’nin Almanya’da halihazırda 35 ila 39 bin askeri bulunuyor. Ayrıca yaklaşık 13 bin ABD Hava Kuvvetleri mensubu da Almanya’da konuşlu.

Trump’ın Almanya ve Avrupa’ya yönelik asker çekme tehdidi ise aslında yeni değil. Trump, ilk başkanlık döneminde de bunu Almanya ile yaşadığı anlaşmazlıklar sırasında sık sık dile getirmişti. 

ABD’nin Almanya’daki askeri varlığı sadece Almanya, Avrupa veya NATO için büyük önem taşımıyor. ABD için de Almanya’daki bu mevcudiyet büyük bir öneme sahip.

Almanya’daki en önemli ABD üsleri hangileri?

ABD askerleri, Almanya’nın özellikle ülkenin güney ve güneybatısındaki yaklaşık 20 bölgeye dağılmış durumda. Küçük askeri merkez ve depolar da sayıldığında bu sayı 40’a yaklaşıyor.

Ramstein ve Spangdahlem

Rheinland-Pfalz eyaletindeki Ramstein Üssü ise ABD’nin kendi toprakları dışındaki en büyük hava üssü. Burası Ortadoğu, Afrika veya Doğu Avrupa’daki birliklere ekipman ve malzeme teminatı için lojistik bir merkez konumunda.

ABD Hava Kuvvetleri’nin Avrupa’daki ana karargâhı olan Ramstein, tüm Avrupalı NATO ortaklarının da hava sahasını gözetliyor. Ramstein’da ayrıca Ortadoğu’da kullanılan insansız hava araçları (İHA) için hayati önem taşıyan bir uydu röle istasyonu bulunuyor. Dünya’nın eğimi ABD’den doğrudan kontrolü engellemesi sebebiyle sinyaller ABD’den önce Ramstein’a, Ramstein uydu röle istasyonu aracılığıyla da Asya’daki İHA’lara iletiliyor.

Ramstein Hava Üssü Almanya için ekonomik açından da önem taşıyor Fotoğraf: Thomas Frey/dpa/picture alliance

Ramstein üssü Avrupa, Afrika veya Ortadoğu’dan yaralı askerlerin nakli ve hızla tedavilerinin başlaması bakımından da kilit konumunda. Bu bölgelerde yaralanan ABD askerleri önce Ramstein üssüne, buradan da hemen komşu kentte bulunan Landstuhl Bölgesel Tıp Merkezi’ne naklediliyor. Landstuhl’daki askeri tıp merkezi, ABD’nin yurt dışındaki en büyük askeri hastanesi. Bu iki tesis de askerler, sivil çalışanlar ve aileleri dahil 50 binden fazla ABD’liyi kapsayan Kaiserslautern Askeri Topluluğu’nun (KMC) bir parçası.

Landstuhl’un yaklaşık 120 kilometre kuzeybatısında, Almanya’daki ikinci büyük ABD hava üssü olan Spangdahlem bulunuyor. Spangdahlen, operasyonel bir muharebe üssü. Burada savaş ve kriz zamanlarında hızlı müdahale gücü olarak işlev görmesi planlanan ve yaklaşık 20 adet F-16 savaş uçağından oluşan bir “avcı filosu” konuşlu.

Filo, NATO’nun doğu kanadının güvenliğini sağlamaya hizmet ederken acil durumlarda karşı tarafın hava savunmasını etkisiz hale getirme konusunda uzman.

Stuttgart ve Wiesbaden

Ramstein ve Spangdahlem, ABD ordusunun “operasyonel yumrukları” sayılırken Stuttgart ve Wiesbaden’daki komutanlıklar da “stratejik beyni” olarak görülüyor.

Stuttgart kentinde hem ABD Avrupa Komutanlığı (EUCOM) hem de ABD Afrika Komutanlığı (AFRICOM) karargâhları bulunuyor. Avrupa ve Afrika’daki tüm ABD askeri faaliyetleri buradan yönetiliyor.

Wiesbaden’da da Avrupa ve Afrika’daki tüm ABD kara kuvvetlerinin karargâhları bulunmakta.

Burada ayrıca Ukrayna ordusu için Batılı ülkelerin temin ettiği silahların Kiev’e teslimatları ve Ukrayna askerlerine yönelik eğitim programları koordine ediliyor.

Grafenwöhr ve Hohenfels

Nürnberg’in doğusundaki bu iki Bavyera belediyesinde ise ABD ordusunun Avrupa’daki en önemli eğitim merkezi olan Müşterek Çok Uluslu Hazırlık Merkezi (JMRC) bulunuyor. Grafenwöhr, gerçek mühimmatla silah sistemleri eğitiminin yapıldığı, dünyanın en büyük ve en modern askeri eğitim alanlarından birine ev sahipliği yapıyor.

Hohenfels kentinde kurulu yapay köylerde de bazen sivillerin de fügüran olarak katılımıyla gerçekçi savaş senaryoları canlandırılıyor.

Hohenfels’daki askeri üste askerler tatbikat yaparken Fotoğraf: Christof Stache/AFP

Bu iki bölgede ülkeler arası işbirliğini geliştirmek amacıyla her yıl binlerce NATO askeri eğitim alıyor.

Büchel

Rheinland-Pfalz’daki Büchel Hava Üssü ise ABD ve Almanya tarafından resmi olarak teyit edilmiş olmasa da Almanya’da kalan tek nükleer silah sahası kabul ediliyor.

Almanya, diğer Avrupa ülkeleri gibi, NATO’nun “nükleer paylaşım” olarak nitelenen programına dahil. Bu da ABD’nin Avrupa’da nükleer silahlar depoladığı ve acil bir durumda bunların Avrupalı NATO ortaklarının askeri uçaklarınca hedefe taşınacağı anlamına geliyor.

Stockholm Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) gibi kuruluşlar, ABD’nin burada 15 ila 20 taktiksel atom bombası bulundurduğunu tahmin ediyor. Büchel Hava Üssü, Alman ordusunun özel eğitimli bir hava kuvvetleri filosu ile burada depolanan silahların bakımı ve onarımı için bir ABD mühimmat destek filosuna ev sahipliği yapmakta.

Almanya’da neden bu kadar çok ABD üssü var?

Bunun kökeni İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan düzene dayanıyor. Müttefiklerin Nazi Almanyası’na karşı kazandığı zaferin ardından ülkenin batısı üç işgal bölgesine ayrılmıştı: İngiliz, Fransız ve ABD bölgeleri. Sonuncusu esas olarak Almanya’nın güneyi ve güneybatısını kapsıyordu. Bu yüzden ABD birlikleri bugün hâlâ burada yoğunlaşmış durumda.

Soğuk Savaş’ın başlamasıyla birlikte Batı Almanya, yenilmiş bir ülke olmaktan çıkıp ABD’nin müttefiki bir ülkeye dönüşmüştü. Federal Almanya Cumhuriyeti, Varşova Paktı’nın iki üyesi Doğu Almanya ve Çekoslovakya ile doğrudan sınırı olan bir cephe konumundaydı.

Hem Batı Almanlar hem de Amerikalılar, Sovyetler Birliği’ne karşı caydırıcılık görevi görecek kalıcı bir ABD askeri varlığına büyük önem verdi. Hatta 1985’te bir ara burada 250 binden fazla ABD askerinin konuşlandırıldığı kaydediliyor.

Berlin Duvarı’nın 1989/90’da yıkılmasından ve Sovyet rejiminin çöküşünden sonra da Almanya, stratejik konumu nedeniyle ABD için avantajlı kalmaya devam etti. Buradaki mevcut üsler, Ortadoğu ve Afrika operasyonlarını desteklemek ve Rusya’ya karşı NATO’nun doğu kanadını korumak için kullanıldı.

Üslerin ekonomik önemi ne kadar büyük?

ABD üslerinin bulunduğu bölgelerin belediyeleri için ABD askeri üsleri önemli bir ekonomik faktör. Üslerin çoğu kırsal bölgelerde bulunuyor ve buralarda ABD ordusu bölgedeki en büyük yatırımcı ve işveren konumunda.

Toplamda 10 binden fazla Alman sivil doğrudan ABD ordusu için çalışıyor; dolaylı olarak ise 70 binden fazla Alman sivilin istihdamı bu üslere bağlı. ABD, bu üsler için her yıl milyarlarca euro yatırım yapıyor.

Sadece Kaiserslautern Askeri Topluluğu, bölge ekonomisine yılda ortalama 3,5 milyar euro katkı sağlıyor.

Dünya Ticaret Örgütü’nde (DTÖ) Türkiye ve Brezilya’nın itirazı nedeniyle yaşanan dijital vergi krizinde ABD yeni bir hamleye hazırlanıyor. Türkiye ve Brezilya dijital ürünlerden de gümrük vergisi alınmasında ısrar ederken ABD’nin, bu iki ülkeyi baypas edecek alternatif bir karar açıklamaya hazırlandığı bildirildi.

Normalde dijital ürün ve hizmetler, fiziksel mallar gibi gümrük vergisine tabi değil. Yani; Netflix, Spotify, Windows, Adobe, App Store gibi yüksek işlem hacimlerine sahip ve bir çoğu ABD merkezli şirketlerin satışlarından ülkeler gümrük vergisi alamıyor.

Türkiye ve Brezilya, genelde kendi aleyhlerine işleyen bu sisteme itiraz ediyor.

Anlaşma 28 yıldır uzatılıyor

Konu Mart ayında, Kamerun’un başkenti Yaounde’de düzenlenen üst düzey DTÖ toplantısında ele alındı. Kamerun’a giden Türkiye heyetinde Ticaret Bakanı Ömer Bolat da yer almıştı.

O toplantıda dijital içeriklere ilişkin gümrük muafiyeti, iki ülkenin itirazı nedeniyle uzatılamadı.

1998’de kabul edilen ilgili anlaşma; film, müzik ve yazılım gibi dijital içeriklerin sınır ötesi satışında gümrük vergilerini yasaklıyor. 28 yıldır yenilenen anlaşmanın şimdi rafa kalkma ihtimali DTÖ’nün küresel ticaret kuralları belirleme rolü açısından bir gerileme olarak değerlendiriliyor.

Konu, özellikle ABD, Avrupa Birliği, Kanada ve Japonya gibi büyük dijital şirketlere sahip DTÖ üyeleri için öncelikli.

ABD alternatif metin hazırladı

Haber ajansı Reuters’a bilgi veren beş diplomata göre, yarın Cenevre’de yapılacak DTÖ toplantısı öncesinde ABD, Brezilya ve Türkiye arasındaki çıkmazın aşılması pek olası görünmüyor.

Reuters’ın gördüğü ve 1 Mayıs tarihli bir taslak metin, ABD ve bazı üyelerin alternatif bir plan önerdiğini gösteriyor. Buna göre, bu ülkeler dijital ürünlere kendi aralarında vergi uygulamamaya devam edecek.

Diplomatlara göre, DTÖ’yü devre dışı bırakan ve daha az sayıda ülkeyi kapsayacak yeni metin ABD tarafından önerildi.

Kıdemli bir diplomat, şu ana kadar Güney Kore, Japonya, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi bazı ülkelerin ABD’nin planına destek verdiğini, DTÖ içinde bir ilerleme sağlanamazsa bu modelle ilerleneceğini söyledi.

İlerleyen günlerde daha fazla sayıda ülkenin bu anlaşmaya katılabileceği değerlendiriliyor.

ABD’nin DTÖ Büyükelçisi Joseph Barloon, “İki ülkenin (Türkiye ve Brezilya) karşı çıkması nedeniyle gümrüksüz işlemlerde uzatma sağlanamamasının, DTÖ’nün modern ticaret sorunlarına yanıt vermekteki yetersizliğini gösterdiğini” söyledi.

DTÖ üyeleri Kamerun’da en az 4 yıllık uzatma talep ediyordu.

DW,Reuters / MUK,BK

Avrupa’da yapılan güncel bir kamuoyu araştırması, Donald Trump’ın ikinci kez başkanlık koltuğuna oturmasından yaklaşık bir buçuk yıl sonra, giderek daha fazla Avrupalının ABD’den bağımsız olmayı istediğini ortaya koydu.

Perşembe günü Bertelsmann Vakfı tarafından yayımlanan araştırma sonucuna göre, artık Avrupa Birliği (AB) vatandaşlarının neredeyse dörtte üçü (yüzde 73) Avrupa’nın kendi yolunu izlemesi gerektiği görüşünde. Buna göre, daha fazla bağımsızlığı savunanların oranı 2024’ten bu yana 10 puan arttı.

Katılımcıların yüzde 58’i de ABD’yi artık güvenilir bir ortak olarak görmediği yönünde görüş bildirdi. Ankete göre ABD’nin AB’nin en önemli ortağı olarak algılanma düzeyi 20 puan düşerek yüzde 31’e geriledi. Analizde, kutuplaştırıcı bir ABD başkanının ve artan jeopolitik gerilimlerin Avrupa’daki kamuoyunu etkilediği belirtildi.

Avrupa’nın kendi kapasitesine yatırım çağrısı

Bertelsmann Vakfı’ndan Florian Kommer, ABD’yle ortaklığın geri dönülmez biçimde kaybolmadığını, ancak verilerin transatlantik ilişkiler üzerinde daha derin ve yapısal bir baskıya işaret ettiğini söyledi. Kommer, “Siyaset, bu mesajı artık somut adımlara ve Avrupa’nın kendi kapasitesine yönelik anlamlı yatırımlara dönüştürmelidir” çağrısında bulundu.

Almanya’dan yaklaşık 5 bin Amerikan askerinin çekileceğinin açıklanmasının ardından Berlin ve AB temsilcileri, Avrupa’nın gelecekte kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurgulayan mesajlar vermişti.

Çin’e yönelik şüpheci yaklaşım sürüyor

Diğer yandan araştırmaya göre Washington’dan daha fazla bağımsızlık arayışı, Çin’e daha fazla yönelinmesine yönelik bir talebe işaret etmiyor. Avrupalıların Pekin’e yönelik şüpheci yaklaşımının sürdüğü görülürken, Batı İttifakı içinde farklı ittifak talepleri göze çarpıyor. Araştırma sonuçlarına göre, Birleşik Krallık ve Kanada’nın stratejik ortaklar olarak önemi artıyor. NATO’ya verilen yüzde 63’lük destek ise İttifak’a desteğin istikrarlı biçimde sürdüğüne işaret ediyor.

Araştırma kapsamında Eylül 2024’te AB genelinde 26 bin 454 kişi ve Birleşik Krallık’ta 2 bin 974 kişiyle görüşülürken, Mart 2026’da 18 bin 97 AB vatandaşı ve 2 bin 50 Birleşik Krallık vatandaşı ankete katıldı.

dpa,Reuters/SÖ,TY

İstanbul’da yaşayan İnsan Hakları Derneği (İHD) Merkez Yürütme Kurulu üyesi,  insan hakları savunucusu, avukat Eren Keskin, merkezi Almanya’nın Köln kentinde bulunan Gerhart ve Renate Baum Vakfı tarafından verilen 2026 Gerhart Baum İnsan Hakları Ödülü’ne layık görüldü. 

31 Mayıs’ta Köln’de düzenlenecek törenle verilecek ödül, 2025’te hayatını kaybeden Alman siyasetçi ve insan hakları savunucusu Gerhart Baum’un anısını yaşatmayı amaçlıyor.

Vakıf, ödülün insan hakları mücadelesinde örnek teşkil eden, artan ırkçılık ve aşırı sağa karşı özveriyle çalışan kişilere verildiğini belirtti.

Törende, Köln merkezli sivil toplum örgütü KulturForum TürkeiEuropa’nın (Türkiye Avrupa Kültür Forumu) kurucusu, gazeteci ve belgesel yönetmeni Osman Okkan sunum konuşmasını yapacak. Programda ayrıca Köln Belediye Başkan Yardımcısı Derya Karadağ’ın selamlama konuşması ve Kuzey Ren Vestfalye (NRW) Eyalet Meclisi Başkan Yardımcısı Berivan Aymaz ile söyleşiler yer alacak. Keskin ise etkinliğe canlı bağlantıyla katılacak.

Etkinlik kapsamında yönetmen Maria Binder’in Eren Keskin’in yaşamının anlatıldığı “EREN” adlı belgeselinden bir bölüm gösterilecek.

Programın moderatörlüğünü Bettina Böttinger üstlenecek. Etkinlik, Gerhart ve Renate Baum Vakfı, KulturForum TürkeiEuropa ve Comedia Theater Köln işbirliğiyle düzenleniyor.

Gerhart Baum kimdir?

1932’de Dresden’de doğan Gerhart Baum, Almanya’nın önde gelen liberal siyasetçilerinden ve insan hakları savunucularından biriydi.

Liberal çizgideki Hür Demokrat Parti (FDP) içinde sol‑liberal kanadın en güçlü temsilcilerinden biri olarak tanındı.

Baum, 1978–1982 yılları arasında İçişleri Bakanlığı yaptı. Bu dönemde hem iç güvenlik hem de vatandaş hakları arasında denge kurmaya çalışan yaklaşımıyla dikkat çekti.

Siyasetten ayrıldıktan sonra da insan hakları, veri koruma, devlet gözetiminin sınırlandırılması ve mağdur hakları alanlarında aktif bir hukukçu olarak çalışmayı sürdürdü.

15 Şubat 2025’te Köln’de hayatını kaybeden Baum, Almanya’da demokratik değerlerin ve insan haklarının en etkili savunucularından biri olarak anılıyor

DW/TY,DA

Avusturya’nın başkenti Viyana’nın bu yıl ev sahipliği yapacağı 2026 Eurovision Şarkı Yarışması önümüzdeki hafta başlıyor. Yarı finaller 12 ve 14 Mayıs’ta, final aşaması ise 16 Mayıs’ta düzenlenecek.

Ancak yarışma heyecanının artmasından öte Eurovision aylardır yine siyasi tartışmaların odağında. Nedeni ise geçmiş yıllarda da olduğu gibi İsrail’in katılımı. Bu yıl çok sayıda ülke yarışmayı boykot ediyor. 

Organizatörler ise yarışmanın her ne kadar apolitik olduğunu söylese de artık görmezden gelinmesi giderek zorlaşan siyasi gerilimler, Eurovision’u siyasi bir arenaya dönüştürmüş durumda.  

Viyana en son 2015 yılında Eurovision’a ev sahipliği yapmıştı. Yarışma 70’inci yıldönümünde kültür ve çeşitlilikle özdeşleşen bu şehre bu yıl geri dönecek. Beklentiler ise yüksek: Yarışmanın insanları bir araya getirmesi ve “kapının herkese açık olduğu” mesajını vermesi hedefleniyor.

Slogan da bu mesaja uygun seçildi: “United By Music – In The Heart Of Europe” (Müzikle Birleşiyoruz – Avrupa’nın Kalbinde).

Ancak mevcut tablo bunun tersini yansıtıyor. 

İsrail tartışmaların merkezinde

Tartışmaların odağında olan İsrail, Noam Bettan tarafından seslendirilen ve bir aşk şarkısı gibi görünen “Michelle” ile Viyana’da temsil ediliyor. Ancak Gazze savaşı nedeniyle çok sayıda Batılı aktivist ve kültür dünyasından bazı kesimler, İsrail’in yarışmadan çıkarılmasını ya da boykot edilmesini talep ediyor.

Geçen yıl İsrail adına yarışan Yuval Raphael, “New Day Will Rise” adlı şarkısıyla ikinci olmuştu. Yoğun tepkilere rağmen İsrail, bu yıl da yarışmaya katılıyorFotoğraf: Jens Büttner/picture alliance/dpa

Son olarak 1100’den fazla sanatçı açık bir mektuba imza atarak net bir mesaj verdi: İsrail katıldığı sürece Eurovision yapılmamalı. “No Music For Genocide” (Soykırıma Müzik Yok) girişimine destek verenler arasında Peter Gabriel, Massive Attack, Roger Waters, Macklemore ve Brian Eno gibi uluslararası isimler de bulunuyor.

Ancak tepkilere rağmen Avrupa Yayın Birliği’nin (European Broadcasting Union – EBU) tutumu değişmiş değil: Yarışmanın, hükümetlerin değil yayın kuruluşlarının birliği olduğu vurgulanıyor. Böylece İsrail, Eurovision’un parçası olmaya devam ediyor. 

Kıdemli ülkelerden boykot

Bazı ülkeler ise net tavır aldı. İrlanda, Hollanda, Slovenya ve İzlanda gibi geçmişte Eurovision’un müdavimleri arasında yer alan ülkeler, yarışmaya katılmıyor.

Son olarak İspanya da boykota katıldı. Böylece Eurovision’un en büyük finansörleri arasında yer alan ve “Big Five” (Büyük Beşli) olarak adlandırılan beş ülkeden biri, bu yıl yarışmada yer almıyor. Bu daha önce hiç yaşanmamıştı. Bu ülkeler her yıl doğrudan yarışmaya katılma hakkına sahip. 

Ayrıca bazı ülkelerde Eurovision televizyonlardan da canlı olarak yayınlanmayacak. Son olarak dünya genelinde yaklaşık 170 milyon izleyiciyi ekran başına toplayan etkinliğin bu yıl daha az izleyiciye ulaşması bekleniyor.

“Yalnız değilsin Gazze” pankartları eşliğinde İsrail karşıtı çok sayıda protesto gösterisinin yapıldığı İspanya’da, hükümetin siyasi, ekonomik ve kültürel konulardaki resmî tavrı da bu doğrultuda. Eurovision’un en büyük finansörlerinden olan İspanya, İsrail’in katılımı nedeniyle bu yıl yarışmayı boykot ediyor Fotoğraf: Eric Renom/SOPA Images/ZUMA/picture alliance

Romanya’nın şarkısına eleştiri

Jeopolitik konuların yanı sıra Romanya’nın şarkısı da tartışmalara yol açtı. Alexandra Capitanescu’nun “Choke Me” (Boğ Beni) adlı şarkısının “genç kadınların sağlığı ve refahına yönelik kaygı verici bir umursamazlık” sergilediği öne sürüldü. Bu tespit, İngiliz gazetesi Guardian’da yer aldı. 

Capitanescu şarkıda “İhtiyacım olan tek şey senin sevgin, onun beni boğmasını istiyorum” sözlerini kullanıyor. Şiddeti yüceltme eleştirilerinin ardından sanatçı Reddit üzerinden yaptığı açıklamada “Choke Me”nin bir metafor olduğunu, kişinin kendi üzerine kurduğu baskıyı ve iç korkularını anlattığını belirtti. Başlık ve nakaratın kelimesi kelimesine anlaşılmaması gerektiğini söyledi.

Bu tepki, ortamın ne kadar hassas hale geldiğini gösteriyor. Eskiden sadece sıra dışı bir sahne şovu olarak görülebilecek şeyler artık ayrıntılı biçimde analiz edilip yorumlanıyor. Ancak şarkıyla ilgili tartışmalar şimdilik azalmış görünüyor.

Ukrayna’dan Almanya bağlantılı şarkı

Ukraynalı şarkıcı Viktoria Leléka da Berlin’de ortaya çıkardığı bir şarkıyla yarışıyor. Sanatçı, etnopop ve müzikal unsurlarını birleştiren eserle Eurovision hayranlarının kalbini kazanmayı hedefliyor.

Bir televizyon röportajında Almanya ve Almanca’yı çok sevdiğini anlatan Leléka, Rusya’nın ülkesine yönelik saldırıları sürerken Ukrayna’ya ve ülkesinin zengin kültürüne ses vermenin kendisi için ne kadar önemli olduğunu söyledi. 

Ukrayna’yı temsil edecek olan Leléka, yarışmanın favorileri arasında gösteriliyorFotoğraf: Paul Bergen/ANP/picture alliance

Ukrayna, Eurovision’un en başarılı ülkelerinden biri kabul ediliyor ve neredeyse her zaman final adayı olarak görülüyor. Son olarak Kalush Orchestra, “Stefania” ile 2022’deki yarışmayı kazanmıştı.

Siyasi gerilimlerin sürdüğü dönemde Leléka’nın “Ridnym” adlı şarkısı, içsel dönüşümü, korkuyla baş etmeyi ve umutsuz görünen durumlarda bile umut bulabilmeyi anlatıyor. 

Favoriler ve trendler

Müzikal açıdan bakıldığında ise tipik bir Eurovision yaşanacağı görülüyor: Büyük duygular, güçlü sahne tasarımları ve dans edilebilir enerjik elektropop şarkıları.

İsveç, İtalya ve Fransa gibi geleneksel favorilerin yanı sıra son günlerde yeni bir iddialı isim öne çıktı: Yunanistan, “Ferto” (“Ver şunu!”) adlı parçayla Akylas’ı yarışa gönderiyor. Sonsuz tüketimi konu alan tempolu tekno şarkısı bahis şirketlerinde hızla yükseliyor.

Finlandiya da ilk yarı finalde yer alıyor ve pop-klasik tarzındaki ikilinin de yarışmayı kazanma şansı yüksek görülüyor.

Ev sahibi Avusturya ile Big Five üyesi Almanya içinse tablo daha zayıf görünüyor. Her iki ülke doğrudan finale katıldığı için yarı finallerde sahne alma fırsatı bulamıyor.

Yunanistan’ı temsil edecek Akylas, ilginç tavır ve tarzıyla daha şimdiden viral olmaya adayFotoğraf: Paul Bergen/ANP/picture alliance

Türkiye ise 2013 yılından yarışmadaki puanlama sistemi nedeniyle Eurovision’a katılmıyor. 

Eurovision Asia geliyor

Avrupa’nın gözü Viyana’dayken Asya’da da dikkat çekici bir gelişme yaşanıyor. 14 Kasım’da Bangkok’ta başlaması planlanan Eurovision Asia ile uzun süredir gündemde olan proje gerçeğe dönüşebilir.

Filipinler, Güney Kore ve Vietnam dahil on ülke şimdiden katılım sözü verdi.

Eurovision’u ABD’de hayata geçirme girişimi ise başarısız olmuştu. 2022’de düzenlenen American Song Contest tek seferlik bir organizasyon olarak kaldı.

Viral görseller siyaseti nasıl şekillendiriyor?. Bu yılın başında sanal medyada “nihilist bir penguen” viral oldu: Kısa klipte buzlar üzerinde bir penguen kolonisini terk ediyor ve tek başına sonsuz buzlara doğru yürüyüp gidiyor. Bu, biyolojik açıdan son derece sıra dışı bir davranış ve aynı zamanda yorumlara açık trajikomik bir sembol. Görüntüler aslında film yapımcısı Werner Herzog’un 2007 tarihli bir belgeselinden alındı.

“Meme” nedir?

İnternet kullanıcıları tarafından anonim olarak oluşturulan, sosyal medya, forumlar ve bloglar aracılığıyla hızla yayılan; popüler resim, video, yazı veya kelime kalıpları gibi mizahî içeriklere “meme” (okunuşu: miim) adı veriliyor. Meme içerikleri, toplumsal olayları, fikirleri veya zamanın ruhunu mizahî bir dille aktarmayı amaçlıyor.

Meme’ler bugün internet kültürünün ayrılmaz bir parçası ve dijital iletişimden ayrı düşünülemiyor. Siyasi tartışmalarda da artık rol oynuyorlar: Algıyı şekillendiriyor ve kamuoyu oluşumunu etkileyebiliyorlar. Bu durum özellikle ABD’de belirgin. 2016’dan bu yana ülkedeki seçim kampanyalarına giderek artan bir meme akışı eşlik ediyor ve siyasi gündem de bundan etkileniyor.

Kültür bilimci ve sanat tarihçi Wolfgang Ullrich, bunun tehlikeli bir gelişme olduğu görüşünde. “Memokrasi” başlıklı bir kitap yazan Ullrich’e göre, giderek daha sık şekilde “sert, agresif, çoğu zaman da aşağılayıcı sosyal medya içerikleri ve özellikle meme’ler” siyasi tartışmaya hâkim oluyor. Bunun sonucu olarak insanlar giderek daha az tartışır hale geliyor.

Ullrich, DW’ye yaptığı açıklamada, “Her taraf kendi destekçilerini komik, çoğu zaman alaycı ve küçümseyici görseller ve yorumlarla mobilize etmeye çalışıyor” diyor. Hatta siyaset bile “meme formatına” sokuluyor: “Yani mümkün olduğunca çarpıcı, tetikleyici olacak şekilde kesilip biçiliyor; sanki mesele argümanlardan çok esprilerden ibaretmiş gibi sunuluyor.”

Türk milli atıcı Yusuf Dikeç’in kendine has atış tarzı, gerek sanal
medya paylaşımlarında gerekse grafitilerde son yıllarda oldukça
popüler olan görseller arasında yer alıyor. Fotoğraf: Omer Sercan
Karkus/Anadolu/picture alliance

Trump ve meme savaşçıları

ABD Başkanı Donald Trump, dikkat çekme oyununu gerçekten iyi oynuyor. Trump, sosyal medyanın kurallarına göre hareket ediyor; burada en fazla dikkat çeken içerikler genellikle en uç, en kışkırtıcı ve en çok tepkiyi tetikleyenler oluyor.

Bu noktada Trump’a “meme savaşçıları” yardımcı oluyor: Siyasi gündemi desteklemek için her gün yapay zekâ görselleri ve meme’ler üreten hayranları ve destekçileri. Ullrich, “Herkes elbette bunun liderin hoşuna gidecek kadar iyi olmasını umuyor ki kendisi paylaşsın” diyor. Nisan ayı ortasında Papa 14. Leo ile yaşanan bir tartışmanın ardından Trump, kendisini “İsa peygambere benzer bir kurtarıcı figür” olarak gösteren bir yapay zekâ görseli paylaşmıştı. Paylaşım daha sonra, kendi muhafazakâr çevresinden gelen eleştiriler üzerine silindi.

Ullrich’e göre, tam da bu tür kutuplaştırıcı iletişim demokrasiyi sorunlu hale getiriyor ve somut bir tartışma yürütmek artık mümkün olmuyor. Ullrich, demokrasinin tam da bununla tanımlandığına dikkat çekiyor: “Ortak bir mesele üzerine, hakaret ve provokasyon yerine argümanlarla tartışabilmek.”

Papa ile yaşadığı bir anlaşmazlığın ardından Trump, kendisini
İsa peygamber benzeri bir “aziz” olarak gösteren ve yapay zeka
tarafından oluşturulmuş bir görsel paylaştı. Fotoğraf:
@realDonaldTrump/Truth Social/Handout/REUTERS

Hicivden ötesi

Ullrich, “Görseller, anlamını her zaman kullanıldıkları yer ve bağlamdan alır” diyor.

Klasik karikatürlerde olduğu gibi meme’ler de güçlüleri eleştirmek ve toplumsal yapıları sorgulamak için kullanılabilir. Ullrich, ancak meme’lerin bir süper gücün ana iletişim aracı haline gelip siyasi rakipleri küçümsemek ya da zayıflar üzerinden alay etmek için kullanıldığında, artık hiciv alanının terk edilmiş olduğunu belirtiyor. Ullrich’e göre bu durum, “Hiciv ve karikatürün temsil ettiği her şeyin adeta tersine çevrilmesi” anlamına geliyor.

Tartışmalı siyaset örtbas ediliyor

Buna ek olarak ciddi konuların bazen uygunsuz biçimde basitleştirildiği görülüyor. Ullrich, buna örnek olarak ABD İç Güvenlik Bakanlığı’nın Haziran 2025’te X platformunda yaptığı bir paylaşımı gösteriyor. Paylaşımda Florida Everglades bataklıklarında planlanan “Alligator Alcatraz” adlı sınır dışı merkezinin yapay zekâ ile üretilmiş bir görseli yer alıyordu. Ön planda, göçmenlik kurumu ICE şapkası takmış timsahlar görülüyordu. Görselin başlığı ise “Çok yakında!” (Coming soon!) şeklindeydi.

Ullrich, “Bu tür meme’lerle aslında burada insanlardan, kaderlerden ve en azından hukuki açıdan tartışmalı süreçlerden söz edildiği tamamen göz ardı ediliyor” diyor. Söz konusu paylaşım, yoğun eleştiri ve tartışmalara neden oldu. Ancak Ullrich’e göre tartışmanın yönü değiştirildi: “Meselenin odağında olması gereken insanlar göz ardı edildi.”

Sonuçta siyasi iletişimin meme’leşmesi, otoriter eğilimlere sahip aktörlerin işine yarıyor. Çünkü böylece her zaman “sadece bir şakaydı” denilebilecek bir belirsizlik alanı oluşuyor.

“Memokrasi” kitabının yazarı, sanat tarihçi ve kültür
bilimci Wolfgang UllrichFotoğraf: Annekathrin Kohout

Karşı stratejiler geliştirmek

Ullrich, meme’lerle yapılan manipülasyona karşı korunmanın en önemli yolunun, sosyal medyanın nasıl işlediğini anlamak ve kendi tepkilerini gözlemlemek olduğunu vurguluyor ve ekliyor:

“Artık şuna alıştık: Otoriter liderler, bizi devasa ve ürkütücü imgelerle etkilemeye çalışıyor. Tıpkı Nasyonal Sosyalistler için propaganda filmleri çeken Leni Riefenstahl’ın yapımları gibi. Meme’ler ise daha gösterişsizdir ve dikkat çekmeden gelir. Ama bunun da aslında siyasetin yeni bir estetize edilme biçimi olduğunu, son derece manipülatif, popülist ve telkin edici olduğunu çok daha fazla fark etmemiz gerekiyor.”

Avrupa’da iklim değişikliği ağırlaşıyor: Kıta fazla sıcak. Avrupa, 2025 yılında tarihi sıcak hava dalgaları, eriyen buzullar ve rekor deniz yüzeyi sıcaklıklarıyla sarsıldı.

Avrupa Birliği’nin (AB) Kopernik İklim Değişikliği Servisi ile Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) ortaklaşa hazırladığı “Avrupa’nın İklim Durumu” raporu, kıtanın giderek daha sık yaşanan iklim aşırılıklarıyla nasıl yüz yüze geldiğini ortaya koydu.

Rapora dair gazetecilere konuşan Avrupa Komisyonu yetkilisi Mauro Facchini, “İklim göstergeleri oldukça endişe verici” dedi.

Kıtanın yüzde 95’i “fazla” sıcak

Raporun bulgularına göre, bölgenin en az yüzde 95’i ortalamanın üzerinde yıllık sıcaklıklar yaşadı. İngiltere, Norveç ve İzlanda kayıtlara geçen en sıcak yılını yaşadı.

WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, “1980’den bu yana Avrupa, küresel ortalamanın iki katı hızla ısınıyor ve bu onu dünyanın en hızlı ısınan kıtası yapıyor” bilgisini verdi. Saulo, “Sıcak hava dalgaları giderek daha sık ve şiddetli hale geliyor. 2025’te Akdeniz’den Kuzey Kutup Dairesi’ne kadar uzun süreli sıcak hava dalgaları yaşandı” diye ekledi.

Finlandiya, Norveç ve İsveç’ten oluşan bölgede geçen Temmuz ayında üç haftalık rekor sıcak hava dalgası yaşandı. Sıcaklıklar Kuzey Kutup Dairesi içinde 30 dereceye ulaştı. Bölgenin bazı kesimlerinde yaklaşık iki hafta boyunca “güçlü ısı stresi” koşulları, yani sıcaklığın 32 derecenin üzerinde hissedildiği durumlar yaşandı. Normalde bu bölgede güçlü ısı stresinin en fazla iki gün sürdüğü biliniyor.

Türkiye’de 50 derece ölçüldü

Türkiye’de sıcaklıklar Temmuz’da ilk kez 50 dereceye ulaşırken, Yunanistan nüfusunun yüzde 85’i 40 dereceye yakın ya da üzerinde aşırı sıcaklıklara maruz kaldı. Batı ve güney Avrupa’nın büyük bölümü Haziran’da, başta İspanya, Portekiz, Fransa ve İngiltere’nin güney kesimleri olmak üzere iki büyük sıcak hava dalgasına sahne oldu. Ağustos ayında ise Portekiz, İspanya ve Fransa’yı etkileyen üçüncü büyük sıcak hava dalgası yaşandı.

Raporda, 2024’te küresel sıcaklıkları rekor seviyelere taşıyan El Nino hava olayının bu yılın ortasında geri dönmesiyle birlikte Avrupa’nın bu yaz mevsiminde de aşırı sıcaklıklarla karşılaşabileceğine dikkat çekiliyor.

Norveç adası Svalbard’da eriyen bir buzulFotoğraf: Wolfgang
Veeser/imageBROKER/picture alliance

Buzullar eriyor

Avrupa genelindeki buzullar 2025’te net kütle kaybı yaşadı. İzlanda’da tarihin ikinci en büyük erimesini kayıt altına alındı. Alpler, kuzey İskandinavya, İzlanda ve Grönland’ın çevresi gibi dağlık bölgelerdeki Avrupa buzulları hakkında raporda şu değerlendirme yer aldı:

“Avrupa ve dünya genelindeki buzulların, emisyon senaryosundan bağımsız olarak 21’inci yüzyıl boyunca erimeyi sürdürmesi bekleniyor.”

Grönland buz tabakası yaklaşık 139 milyar ton buz kaybetti. Kopernik’i bünyesinde barındıran Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin (ECMWF) iklim stratejisi sorumlusu Samantha Burgess, bu kaybı “her saat 100 olimpik yüzme havuzunu kaybetmeye eşdeğer” olarak tanımladı. Söz konusu erime, küresel ortalama deniz seviyesini 0,4 milimetre yükseltti. Avrupa’nın kar örtüsü ise tarihin üçüncü en düşük düzeyine geriledi.

Diğer aşırı olaylar

Avrupa’nın yıllık deniz yüzeyi sıcaklığı dördüncü yıl üst üste rekor kırdı. Avrupa okyanus bölgesinin yüzde 86’sında en az bir gün “güçlü” deniz sıcaklığı dalgası koşulları yaşandı. Bu durum biyoçeşitlilik üzerinde ciddi olumsuz etkiler bırakırken özellikle yüksek sıcaklığa duyarlı Akdeniz deniz çayırları zarar gördü. İrlanda meteoroloji servisinin baş meteoroloji yetkilisi Claire Scannell, “Bunlar, dönüm başına binlerce balığa ev sahipliği yapan biyoçeşitlilik sıcak noktaları ve kritik yavru habitatları” dedi.

Orman yangınlarının küle çevirdiği alan da rekor düzeyde 1 milyon 34 bin 550 hektara ulaştı. Fırtınalar ve seller Avrupa genelinde en az 21 kişinin hayatını kaybetmesine ve 14 bin 500 kişinin etkilenmesine yol açtı.

AFP / BÜ,MUK

Volkswagen (VW) CEO’su Oliver Blume, Alman otomotiv devinin Osnabrück’teki fabrikasının akıbetinin bu yıl içinde belli olmasını bekliyor.

Bild gazetesine konuşan Blume, “2027 yılı itibarıyla artık Osnabrück’te Volkswagen Grubu’nun ürünlerini üretmeyeceğiz ve bu nedenle savunma sanayisindeki şirketlerle yoğun görüşmeler yürütüyoruz” dedi, “Bu yıl bir karara varacağımızdan eminim” diye ekledi.

“Almanya’da herkesin güvenlik istediğini ve buna ihtiyaç duyduğunu” dile getiren ve federal hükümetin güvenliği sağlama görevi olduğunu belirten Blume, “Osnabrück’teki iş gücünün mesleki gelişimi ve otomasyon kapasitesi yoluyla (VW’nin de) katkıda bulunmak büyük bir fırsat gördüğünü” belirtti.

Blume, Bild gazetesine yaptığı açıklamada, şirket olarak belirledikleri yeni yöne karşın VW’nin silah üretmeyeceğini yineledi. VW CEO’su, “Uzmanlığımızı en iyi olduğumuz alanlarda kullanacağız. Askerî nakliye araçları bunlardan biri olabilir. Tanklardan bahsetmiyoruz” diye konuştu.

FT’nin Demir Kubbe iddiası

İngiliz Financial Times (FT) gazetesi geçen ay yayımlanan ve uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandıran haberinde, İsrail devletine ait savunma teknolojisi firması Rafael ile görüşme hâlinde olan VW yönetiminin, Osnabrück’teki fabrikada İsrail’in Demir Kubbe füze savunma sistemi için çeşitli parçalar üretmeyi planladığını iddia etmişti.

FT, Volkswagen’in bu sayede kapanma tehdidi altındaki Osnabrück fabrikasını dönüştürerek 2 bin 300 çalışanın istihdamını garanti altına almayı umduğunu yazmıştı. Haberde, Volkswagen işçilerinin Demir Kubbe füzelerini taşıyacak kamyonların yanı sıra fırlatıcılar ve elektrik jeneratörleri gibi unsurlar üreteceği belirtilmişti. Ancak füzelerin bu tesiste üretilmeyeceğinin altı çizilmişti.

İsrail’in Gazze yakınlarına konuşlandırdığı Demir Kubbe hava savunma sistemi bataryasıFotoğraf: Jack Guez/AFP/Getty Images

VW’deki maliyet düşürme adımları

VW, 2024 yılında maliyet düşürme planı kapsamında Osnabrück’te 2027 itibarıyla araç üretmeme kararı almıştı. Şirket, aynı plan doğrultusunda geçen Eylül ayında da fabrikadaki haftalık çalışma günlerini bir gün azaltmıştı.

Osnabrück fabrikasında şu an VW’nin T-Roc Cabriolet modelinin yanı sıra Porsche Cayman ve Porsche Boxster da üretiliyor.

VW geçen ay ayrıca, 2030 yılına kadar 50 bin işçi çıkarmayı planladığını duyurdu. Şirketin kârı geçen yıl, milyarlarca euroluk ek maliyet getiren emisyon skandalının yaşandığı 2016’dan bu yana kaydedilen en düşük seviyeye geriledi.

Avrupalı otomobil üreticileri son yıllarda Çin nedeniyle artan rekabetten elektrikli araç üretimine geçişle ilgili güçlüklere kadar çeşitli zorluklarla mücadele ediyor.

DW,Reuters,AFP / CÖ,MUK

Bu girişimin İsrail’in “uzayda enerji egemenliği kurma hayali”nden beslendiğini ileri sürülüyor.

*Murat Yeşil
İstanbulYerelHaberler

Haber Özeti

Uzaydan Dünyaya Güneş Enerjsi Işınlama Projesinde Netanyahu Parmağı. Bu girişimin İsrail’in “uzayda enerji egemenliği kurma hayali”den beslendiğini ileri sürülüyor.Mark Zuckerberg, yapay zekânın elektrik krizini çözmek için uzayda dev solar paneller kurma projesine imza attı. Meta, uzaydan yeryüzüne gece gündüz enerji gönderecek sistem için 1 gigawatt güç rezerve etti. Görünüşte, bu proje  yapay zeka endüstrisinin enerji darboğazını çözmeyi amaçlıyor. Önceki gün duyurulan anlaşma, Meta’ya gelecekteki uydu filosu tarafından üretilen 1 gigawatt‘a kadar güce erken erişim sağlıyor. Amaç nedir? “Aralıklı” güneş çiftliklerini, güneş gezegenin diğer tarafında olsa bile enerji üreten “sürekli açık” enerji santrallerine dönüştürmek. “Yeşil enerji” diye sunulan bu proje, Netanyahu’nun “Büyük İsrail” vizyonuna hizmet ettiği iddiaları ve ciddi güvenlik riskleriyle tartışılıyor.

Sistem Nasıl Çalışacak?

Uzaydan Dünyaya Güneş Enerjsi Işınlama Projesinde Netanyahu Parmağı

• Teknoloji, geleneksel “uzay asansörü” veya “mikrodalga ışını” klişelerinden kaçınıyor. Bunun yerine, Overview Energy daha zarif—ve tartışmasız daha güvenli—bir yöntem kullanmayı planlıyor:
  
• Jeosenkron Uydular: Bir uydu takımyıldızı, Dünya’nın 22.000 mil üzerinde oturacak ve neredeyse sürekli güneş ışığının tadını çıkaracak.
  
• Yakın Kızılötesi Işınlar: Uydular, güneş enerjisini düşük yoğunluklu, yakın kızılötesi ışığa—esasen görünmez bir ışına dönüştürür.
  
• Mevcut Altyapı: Bu ışın, standart karasal güneş çiftliklerine yöneliktir. Yerdeki mevcut paneller, doğal güneş ışığında olduğu gibi kızılötesi ışığı yakalar ve elektriğe dönüştürür.
  
• Meta’nın Enerji ve Sürdürülebilirlik Başkan Yardımcısı Nat Sahlstrom,”Uzay güneş teknolojisi, mevcut karasal altyapıyı kullanarak yeni, kesintisiz enerji sağlayarak dönüştürücü bir adımı temsil ediyor,”  diyor

Proje İle İlgili  Sık Sorulan Sorular:

1. Meta bu projeyi neden başlattı?

• Yapay zeka sistemleri inanılmaz miktarda elektriğe ihtiyaç duyuyor. Yeryüzündeki eski şebekeler ve bürokrasi bu talebi karşılamakta yetersiz kalıyor. Zuckerberg, beklemek yerine doğrudan uzaya yöneldi.

2. Uzaydan enerji gönderme nasıl bir şey?

• Dünyadan 22.000 km yükseklikte dev solar paneller kurulacak. Bu paneller 24 saat güneş alacak ve enerjiyi güçlü kızılötesi ışınlar halinde yeryüzündeki solar tarlalara gönderecek. Böylece gece bile elektrik üretimi devam edecek.

3. Perovskite hücreleri nedir ve neden tercih edildi?

• Perovskite, çok hafif, esnek, ucuz ve yüksek verimli yeni nesil güneş hücreleridir. Normal panellere göre 10-15 kat daha hafif olması, uzaya taşımayı kolaylaştırıyor. Ayrıca uzayın radyasyonuna karşı dayanıklı ve kendini onarabilme özelliği var.

4. Projenin arkasında kimler var?

• Overview Energy’nin yönetim kurulunda eski NASA Başkanı, Pentagon’un eski lazer silah uzmanları ve istihbarat dünyasından ağır topları yer alıyor.
  
• İşte Overview Energy’nin arkasındaki “siyasi güç”ün dökümü şöyle.
  
  Yönetim Kurulu: Eski Politikacılar ve Savunma Devleri
  
  – Jim Bridenstine:
  
  Eski ABD Kongre Üyesi (Oklahoma) ve 13. NASA Yöneticisi
  Kongre üyesi  olarak Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi‘nde yer aldı. Hem enerji hem de ulusal güvenlik için hizmet eden “çift kullanımlı” uzay teknolojisinin güçlü bir savunucusu olmuştur.
  
  – Mike Griffin
  
  Eski  Savunma Bakanı Araştırma ve Mühendislik Yardımcısı
  Pentagon’un “baş teknoloji sorumlusu”ydu. ABD’nin yönlendirilmiş enerji (lazer) sistemlerine geçişinin başlıca mimarlarından biridir.
  
  – Lisa Porter
  
  Eski Savunma Bakan Yardımcısı
  Tüm Savunma Bakanlığı araştırma ve geliştirme sorumluluğunu paylaştı. Ayrıca istihbarat topluluğunun DARPA versiyonu olan IARPA’yı yönetti.
  
  – Joseph Kelliher
  
  FERC ‘nin (Federal Enerji Düzenleme Komisyonu) Eski Başkanı-
  Enerji yasalarını takip etmek ve bu “uzay ışınlarının” kırmızı bandiye takılmadan şebekeye bağlanmasını sağlamak için nihai “içeriden biri” olan kişi.
  
  İsrail’e Geçmiş Destek: Stratejik Hizalanma
  
  İsrail söz konusu olduğunda, bağlantı sadece “dostluk” değil—birlikte çalışabilirlikle ilgili. Birçok yönetim kurulu üyesi, kariyerlerini ABD uzay ve savunma teknolojisini İsrail çıkarlarıyla uyumlu hale getirmeye harcamıştır.
  
  Jim Bridenstine: Kongre’de ve NASA’da bulunduğu süre boyunca Bridenstine, ABD-İsrail uzay iş birliğinin tutarlı bir destekçisiydi. İsrail teknolojisini NASA görevlerine entegre eden anlaşmaları denetledi ve uzayın “yüksek zemininde” ABD-İsrail güvenlik ilişkisinin öneminden sıkça bahsetti.
  
  Mike Griffin: Pentagon’daki görevinde, Griffin  füze savunması ve yönlendirilmiş enerji sistemlerinin geliştirilmesinde önemli rol oynadı—İsrail’in savunma doktrininin temelini oluşturan aynı teknolojiler. Uzun zamandır İsrail’in hayatta kalmak için dayandığı türden bir “teknolojik üstünlüğü” savunuyor.
  
  
  Sagi Kfir (Genel Hukuk Danışmanı): Politikacı olmasa da, Kfir, uzay hukuku dünyasında Florida-İsrail havacılık koridoruyla derin bağları olan önde gelen bir figürdür. Ticari uzay şirketlerinin uluslararası sınırları aşarak faaliyet göstermesine olanak tanıyan düzenleyici çerçeveler üzerinde kapsamlı çalışmalar yapmıştır.
   

5. Netanyahu’nun projenin arka planında önemli bir rol oynacağı iddiaları nereden kaynaklanıyor?

• Overview Energy’nin kuruluş amaçlarının, İsrail’in uzun zamandır izlediği “Uzayda Enerji Egemenliği Kurma” politikasıyla birebir örtüşmesi üzerine bazı yorumcular bu ve benzer iddiaları dillendirmeye başlamıştır. Ayrıca projenin en önde gelen finansörü Mark Zuckerberg’in Yahudi kökenli olması bu iddiaları daha da güçlendirmektedir.

6. Zuckerberg’in Yahudi kökenli olması bu iddiaları neden güçlendiriyor?

• Zuckerberg’in Yahudi kökenli olması ve şirketin yönetim kurulundaki birçok ismin İsrail’e yakın durması, “tesadüf olamaz” yorumlarına yol açıyor. Bu konuyu irdeleyen çevreler, İsrail’in“uzayda enerji egemenliği kurma hayali”ni gerçekleştirmeye yönelik önemli bir adım olduğu görüşünü paylaşıyorlar.

7. Meta risk alıyor mu?

• Meta sadece kapasite rezerve ediyor. Proje başarısız olursa zararı sınırlı kalıyor. Başarılı olursa ise kimsenin kolayca müdahale edemeyeceği bir uzay enerji sistemine sahip olacak.

8. Teknoloji sivil mi yoksa askeri mi?

• Enerjiyi hassas şekilde yönlendirme teknolojisi, İsrail’in “Iron Beam” lazer savunma sistemine çok benziyor. Bu da “sivil görünümlü askeri proje” iddialarını artırıyor.

9. Bu projenin dünya için riskleri var mı?

• Evet, önemli riskler bulunuyor. Uzaydaki panellerin arızalanıp Dünya’ya düşmesi durumunda büyük metal parçaları atmosfere girerek hasar ve can kaybına yol açabilir. Ayrıca söz konusu proje kapsamındauzaydan gönderilen güçlü kızılötesi ışınların insanlar, kuşlar ve uçaklar üzerinde uzun vadede olumsuz etkileri olup olmayacığı tam bilinmiyor. Roket fırlatmalarının artması da atmosfer kirliliği ve uzay çöplüğü sorununu büyütebilir.

10. Bu projenin dünyayı nasıl değiştireceği düşünülüyor?

• Proje başarılı olursa büyük teknoloji şirketleri, güneş enerjisinden beslenen elektrik santrallarını uzayda kurabilecek. Bu durum gelecekte enerji savaşlarının yeryüzünden uzaya taşınabileceği şeklindeki  komplo teorilerinii güçlendiriyor.

Sonuç

Mark Zuckerberg’in uzay projesi, yapay zekâ için sınırsız bir enerji kaynağı olarak sunulsa da arkasındaki güçlü isimler, İsrail bağlantıları ve ciddi güvenlik riskleriyle büyük tartışmalara yol açıyor. Gelecekte enerjiyi kim kontrol ederse, dünyayı da o şekillendirecek.

Author: *Murat Yeşil, Ph. D.
Professor of Journalism & Media Studies
Managing Editor
IstanbulYerelHaberler

Kaynakça

• ANI / Economic Times. (April 28, 2026). “Meta announces two partnerships to boost reliable power for its AI infrastructure.” [Official announcement of the 1GW capacity reservation].
  
• Engine Ventures. (2026). “Overview Energy Team: Aerospace, Energy, and Policy Leadership.” [Confirmation of Marc Berte, Mike Griffin, and Lisa Porter’s roles].
  
• Reuters. (April 27, 2026). “Meta partners with space startup Overview Energy to secure solar power.” [Details on the 2028 orbital demo and 2030 commercial delivery goals].
  
• The Jerusalem Post. (Dec 13, 2020 / Feb 2026 update). “Solar energy will help us strengthen Israeli-Arab peace, Netanyahu says.” [Analysis of Netanyahu’s doctrine regarding solar energy as a tool of strategic diplomacy and sovereignty].
  
• OAE Publishing. (2025). “Perovskite solar cells for space applications: The 15x power-to-weight revolution.” [The technical foundation of Overview Energy’s satellite efficiency].
  
  
• European Space Agency (ESA). (2004). “Advanced Concepts: Wireless Power Transmission via Laser.” [The historical technical framework for the 1.064 µm laser chain used by Overview Energy].

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran’ın ABD’yi küçük düşürdüğünü söyledi. Kuzey Ren-Vestfalya eyaletindeki Marsberg kasabasında öğrencilerle bir araya gelen Merz, İran savaşını sert ifadelerle eleştirdi ve ABD’yi bir stratejisi olmamakla suçladı.

ABD’nin İran tarafından “aşağılandığını” savunan Merz, “İranlıların beklenenden daha güçlü olduğunu ve Amerikalıların müzakerelerde ikna edici bir stratejiye sahip olmadığını” ifade etti.

Merz, dünkü okul ziyareti sırasında, “İranlılar çok ustaca müzakere ediyor, ya da daha doğrusu, ustaca müzakere etmiyorlar” dedi ve şöyle konuştu:

“Amerikalıları İslamabad’a kadar getirip sonra hiçbir sonuç almadan geri gönderdiler. Bütün bir ulus İran yönetimi tarafından aşağılanıyor.”

Konuşmasında, “Bu tür çatışmalarda sorun hep aynıdır” diyen Merz, “Sadece girmek değil, aynı zamanda çıkmak da gerekir” ifadelerini kullandı, yıllar süren Afganistan ve Irak savaşlarını hatırlattı.

Merz: Savaş çok paraya mal oldu

Merz, savaşın Almanya’ya ekonomik etkisinden şikayet ederek, bunun “vergi mükellefleri için çok paraya mal olduğunu” da belirtti.

Almanya Başbakanı günün ilerleyen saatlerinde Berlin’de katıldığı, muhafazakâr milletvekillerinin bir etkinliğinde de İran savaşına dair eleştirilerini sürdürdü. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik tutumundan “hayal kırıklığına uğradığını” belirten Merz, “sorunun” birkaç günde çözülmesinin hedeflendiğini ancak bunun gerçekleşmediğine vurgu yaptı.

Merz başlangıçta ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına destek vermiş ancak çatışmalar uzadıkça ve bunun tüm dünyaya ekonomik faturası ağırlaştıkça tutum değiştirmişti.

Savaşın başında Merz, “Şimdi müttefiklerimize ders verme zamanı değil” diyerek, ABD ve İsrail’in uluslararası hukuku ihlal ettiği yönündeki eleştirileri görmezden gelmişti. Haziran 2025’teki 12 gün savaşı sırasında da Merz, “İsrail pis işi hepimiz adına yapıyor” açıklamasıyla İran’a yönelik bombardımana destek vermişti.

dpa,Reuters / MUK,DK