Nöbetçi Eczaneler
Nisan 2026 itibariyle Almanya’da benzin ve mazot fiyatları, hiç olmadığı kadar yükseldi. Clever Tanken karşılaştırma portalına göre, Almanya’nın en büyük 100 kentinde dizelin litre fiyatı zaman zaman ortalama 2,43 euronun, Super E10’un (95 oktanlı ve yüzde 10 etanol içeren benzin) litre fiyatı ise 2,18 euronun üzerine çıktı. 1970’lerdeki petrol krizinde bile Almanya’da akaryakıt fiyatları, satın alma gücüne göre kıyaslandığında, 2 euronun altında kalmıştı (Almanya’da o dönem para birimi olarak Alman Markı tedavüldeydi).
Bu şaşırtıcı değil. Zira Uluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre İran savaşı, küresel akaryakıt arzında, o dönemde OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) bünyesindeki Arap ülkelerinin uyguladığı petrol ambargosundan çok daha büyük bir arz şokuna yol açtı. Ayrıca o zamanki tedarik kesintileri yalnızca Yom Kippur Savaşı’nda İsrail’e destek veren belirli Batılı ülkeleri etkilemişti.
Bugün ise petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) fiyatlarındaki artış, farklı derecelerde de olsa neredeyse tüm ülkeleri etkiliyor. Küresel piyasayı sakinleştirmek için birçok ülke ulusal petrol rezervlerinin bir bölümünü devreye soktu, ancak bunun etkisi sınırlı kaldı. Bunun dışında hükümetler dünya genelinde farklı tepkiler verdi. Bazı ulusal önlemlere bakıldı.
Avrupa
Almanya’da federal hükümet, akaryakıt vergisini litre başına 0,17 euro düşürme konusunda uzlaştı. Oluşacak vergi kaybı 1,6 milyar euro olarak tahmin ediliyor. Ayrıca işverenlerin, bu yıl çalışanlarına bir defaya mahsus olmak üzere bin euro tutarında, vergi ve kesintiden muaf destek primi ödemesi öngörülüyor.
İrlanda’da artan enerji maliyetlerine karşı düzenlenen yoğun protestoların ardından Dublin hükümeti, yarım milyar euro tutarında kapsamlı bir önlem paketi açıkladı. Buna göre, düşük gelirli yaklaşık 500 bin hane ısınma yardımı alacak. Akaryakıt istasyonlarında ise mayıs sonuna kadar dizelde litre başına 0,22 euro, benzinde 0,17 euro vergi kaldırıldı.
Türkiye’de ise 2018’den bu yana kademeli akaryakıt vergisi uygulanıyor. Fiyatlar yükseldiğinde vergi düşürülerek dalgalanmalar otomatik olarak dengeleniyor. Ancak bu da vergi gelirleri pahasına gerçekleşiyor. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu sistemin ancak geçici olarak sürdürülebileceğini, kalıcı yüksek piyasa fiyatlarında uygulanamayacağını belirtti.
Maliye Bakanı Menmet Şimşek, Türkiye’de hızla artan akaryakıt fiyatlarını, geçici vergi indirimleriyle frenlemeye çalışıyorFotoğraf: DHA
Asya
Asya’daki birçok ülke, petrolünün büyük bölümünü Körfez bölgesinden temin ettiği için Hürmüz Boğazı ablukasından doğrudan etkileniyor. Filipinler’de bu oran yüzde 90’ın üzerinde. 28 Şubat’tan bu yana dizel ve benzin fiyatları iki katına çıktı. Hükümet ise şimdilik yalnızca sıvılaştırılmış petrol gazına (LPG) uygulanan vergiyi askıya aldı. Bu yakıt Filipinler’de birçok hanede yemek pişirmek için kullanılıyor. Ancak yaklaşık 14 euroya satılan 11 kilogramlık bir tüpün fiyatı bu sayede yalnızca yaklaşık 0,50 euro düşüyor.
Japonya ve Güney Kore akaryakıt fiyatlarına üst sınır getirerek tepki verdi. Tokyo hükümeti, benzin fiyatını litre başına yaklaşık 0,91 euro seviyesinde tutmak için 4 milyar eurodan fazla kaynak ayırdı. Bu bütçenin yaklaşık üç ay yeterli olacağı hesaplanıyor. Seul ise mart ayında litre başına yaklaşık 1,19 euro seviyesinde bir üst sınır belirledi, ancak kısa süre sonra bunu 14 cent artırdı. Rafineriler ve toptancıların zararını karşılamak için yaklaşık 3 milyar euro ayrıldı. Güney Kore hükümeti ayrıca orta ve düşük gelirli hanelere kişi başına 350 euroya kadar destek sağlamak için benzer büyüklükte ek bir bütçe planlıyor.
Çin, enerji kaynağı olarak petrol ve doğalgaza Japonya ve Güney Kore’ye kıyasla daha az bağımlı. Kömür ve yenilenebilir enerji daha büyük rol oynuyor. Bu nedenle enerji maliyetleri daha sınırlı arttı. Ancak akaryakıt fiyatları yine de yükseldi: Devlet fiyatları düzenlese de küresel piyasa etkilerini tamamen dengeleyemiyor. Sonuç olarak Çin’de akaryakıt fiyatları iki ay öncesine göre yaklaşık yüzde 30 daha yüksek.
Hindistan akaryakıt vergisini litre başına 0,09 euro düşürdü, bu da fiyatın yaklaşık yüzde 10’una denk geliyor. Ayrıca daha fazla yakıtın ülkede kalmasını sağlamak için dizel ve havacılık yakıtı ihracat vergileri artırıldı.
Hindistan’da artan fiyatlar ve arz endişesi, Prayagraj kentinde olduğu gibi ülkenin dört bir yanındaki akaryakıt istasyonlarında izdihama neden olduFotoğraf: Prabhat Kumar Verma/ZUMA/picture alliance
Pakistan ise farklı bir yaklaşım benimsedi. Hükümet işverenlere ofis çalışanlarının yüzde 50’sini evden çalıştırma talimatı verdi. Kamu çalışanları haftada yalnızca dört gün çalışıyor ve kamu kurumları iki ay boyunca yüzde 50 daha az yakıt kullanmak zorunda.
Afrika
Afrika’da da birçok ülke akaryakıt fiyatlarını düzenliyor. Güney Afrika’da yetkili kurum fiyatları her ay, dünya piyasa fiyatları ve döviz kurları gibi unsurları içeren bir formülle belirliyor. Şubat ayından bu yana benzin fiyatları yaklaşık yüzde 20, dizel fiyatları ise yüzde 40 arttı. Nisan ayı için hükümet litre başına yaklaşık 0,16 euro vergi indirimi yaptı. Böylece benzin litre başına yaklaşık 1,27 euroya, dizel ise 1,35 euroya satılıyor.
Kenya’da yetkili kurum üst fiyat sınırı belirliyor. Uzun süre bu sınır küresel fiyat artışlarına rağmen sabit tutuldu. Ancak 14 Nisan 2026 akşamından itibaren, katma değer vergisi üç puan düşürülerek üst sınırlar artırıldı. Sonuç olarak benzin fiyatı yüzde 16, dizel fiyatı ise yüzde 24 yükseldi. Her iki yakıtın litre fiyatı yaklaşık 1,36 euroya ulaştı.
Kenya’nın başkenti Nairobi’de sürücüler, fiyat artışından önce son kez depolarını doldurmak için kuyruğa girdi (15.04.2026)Fotoğraf: Tony Karumba/AFP
Gana’da Ulusal Petrol Kurumu (NPA), asgari fiyat belirliyor ve serbest rekabet ortamında istasyonlar buna uyum sağlıyor. Şubat sonundan bu yana NPA benzin için tavsiye edilen fiyatı yüzde 27 artırarak litre başına 1,02 euroya, dizel için ise yaklaşık yüzde 50 artırarak 1,32 euroya çıkardı. Hükümet şu ana kadar yalnızca vergi yükünü azaltacağını duyurdu.
Amerika
Meksika’da hükümet, akaryakıt istasyonu işletmecilerinin büyük bölümüyle benzinde litre başına yaklaşık 1,18 euro, dizelde 1,37 euro seviyesinde gayriresmi bir üst sınır üzerinde anlaştı. Bunun karşılığında enerji vergisi yoluyla haftada yaklaşık 250 milyon euro sektöre aktarılıyor. Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum’a göre bu destek olmasaydı fiyatlar yüzde 25’e kadar daha yüksek olacaktı.
Arjantin’de piyasa yanlısı hükümet sübvansiyonlar konusunda kendine sıkı sınırlar koydu. Bunun yerine devlet petrol şirketi YPF ile akaryakıt fiyatlarını, daha önce yüzde 15 arttıktan sonra, 45 gün boyunca sabit tutma konusunda anlaşıldı. Karşılığında benzine daha fazla etanol karıştırılmasına izin verildi ve planlanan vergi artışı ertelendi.
ABD’de ise hükümet benzinin galon fiyatının (litre başına yaklaşık 0,97 euro) dört doların altında kalmasını umut etti, ancak bu gerçekleşmedi. Şubat sonundan bu yana fiyatlar yüzde 35 arttı. Washington yönetimi fiyatları yapay olarak düşürmek için şu ana kadar bir adım atmadı. Fakat bazı eyaletler, benzin vergisini askıya aldı. Örneğin Indiana’da sürücüler halihazırda litre başına yaklaşık 0,04 euro daha az ödüyor.
